Bệnh thường gặp

Xẹp khí quản ở chó nhỏ (Poodle, Pom, Chihuahua): ho khàn kéo dài, khó thở và khi nào cần đi thú y ngay

Tìm phòng khám thú y theo khu vực

Tóm tắt 30 giây

Khí quản (ống thở) được giữ mở nhờ các vòng sụn; khi các vòng này yếu đi và dẹt xuống, ống thở hẹp lại. Bệnh không chữa dứt được và thường nặng dần theo tuổi, nhưng nhiều chó đáp ứng tốt với thuốc bác sĩ kê và vài thay đổi ở nhà: yếm thay vòng cổ, giảm cân, tránh khói và nóng ẩm. Các triệu chứng khác xem ở bảng triệu chứng cần đi khám.

Biên soạn: đội ngũ Chăm Sóc Thú Cưng · cập nhật · 7 phút đọc · cách chúng tôi viết

Một chú chó Yorkshire nhỏ đeo yếm màu đỏ, ngồi yên trên nền gạch.
Ảnh: MichalPL, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.
Trong bài viết
  1. Nhận biết: bé ho thế nào thì cần đi khám?
  2. Làm gì ngay bây giờ, khi bé đang ho?
  3. Những việc không được làm
  4. Đi thú y ngay khi…
  5. Câu hỏi thường gặp

Chó nhỏ như Poodle, Pom, Chihuahua ho khàn, khô, kéo dài, nhất là khi phấn khích hay bị kéo dây, có thể đang bị xẹp khí quản. Cơn ho dịu lại khi bé bình tĩnh thường chưa phải cấp cứu, nhưng vẫn nên cho bác sĩ khám.

Đi thú y ngay nếu bé thở rất khó, lợi hoặc lưỡi tím, xám hay trắng, ngất hoặc gục (kể cả khi bé đã tỉnh lại). Gọi phòng khám trên đường đi. Nơi nhận ca đêm: thú y 24 giờ Hà Nội · thú y 24 giờ TP.HCM · Đà Nẵng · Hải Phòng · Huế · Cần Thơ.

Nhận biết: bé ho thế nào thì cần đi khám?

Dấu hiệu chính là tiếng ho khô, khàn, kéo dài, nhiều người tả như tiếng ngỗng kêu. Bé hay ho khi được bế lên, khi bị kéo vòng cổ, khi mừng rỡ, căng thẳng hoặc chạy nhảy.

Hay gặp nhất ở chó nhỏ và chó đồ chơi tuổi trung niên trở lên: Yorkshire, Pomeranian (Pom), Poodle, Chihuahua, Shih Tzu, Lhasa Apso. Chó thừa cân hoặc sống trong nhà có người hút thuốc có thể dễ có dấu hiệu hơn.

Bạn thấy gì và nên làm gì
Bạn thấy Mức độ
Bé đã được bác sĩ chẩn đoán, có kế hoạch điều trị; ho vài tiếng khi mừng hoặc bị kéo dây, dịu ngay khi bình tĩnh; lúc nghỉ thở êm hẳn, lợi hồng Theo dõi tại nhà đến lần tái khám đã hẹn. Ghi số cơn ho mỗi ngày. Cơn dày hơn, dài hơn hoặc bé mệt hơn tuần trước thì chuyển xuống hàng dưới
Lần đầu thấy bé ho khàn kéo dài; giữa các cơn và lúc nghỉ thở bình thường; vẫn ăn và chơi Hẹn khám trong vài ngày. Mang video cơn ho theo
Ho xong ọe hoặc nôn khan; đi dạo nhanh mệt; cơn ho dày hơn, dài hơn trước; nhưng nằm yên vài phút ở chỗ mát là thở êm lại, lợi vẫn hồng Đi khám trong ngày
Thở rất khó, gắng sức, nằm duỗi người để thở; tiếng rít khi hít vào mới có hoặc to hơn thường ngày; thở há miệng hay thở nhanh mà nằm yên vài phút ở chỗ mát vẫn không dịu; lợi, lưỡi tím, xám, trắng; ngất hoặc gục, kể cả khi bé đã tỉnh lại; nôn khan liên tục không ra gì, bụng chướng; nặng lên rất nhanh Đi thú y ngay, gọi phòng khám trên đường đi

Bảng chỉ để phân loại nhanh, không thay thế chẩn đoán, tư vấn của bác sĩ thú y. Chó con, chó già hoặc đang có bệnh khác (nhất là bệnh tim) có dấu hiệu mới hoặc nặng hơn thường ngày: tính lên một mức. Cơn ho quen thuộc đã có kế hoạch của bác sĩ thì làm theo kế hoạch đó.

Bé có bệnh tim: bác sĩ có thể dặn bạn đếm số nhịp thở trong 1 phút lúc bé ngủ hoặc nằm nghỉ. Ghi lại đều đặn để sớm biết khi bé thở nhanh hơn thường ngày.

Làm gì ngay bây giờ, khi bé đang ho?

  1. Nhìn lợi và lưỡi. Tím, xám hoặc trắng, hoặc bé thở rất khó: dừng các bước dưới, đi thú y ngay và gọi phòng khám trên đường.
  2. Giữ bé bình tĩnh, đưa vào chỗ mát, thoáng. Căng thẳng làm bé thở khó hơn; phấn khích, nóng và ẩm làm cơn ho nặng hơn.
  3. Nới hoặc tháo vòng cổ, không kéo dây. Lực đè lên cổ dễ làm bé ho. Ở ngoài đường thì giữ bé bằng yếm hoặc bế nhẹ, đừng ôm siết cổ.
  4. Bé vừa ở ngoài nắng hoặc trong xe kín mà thở dốc không dứt thì có thể là sốc nhiệt: bắt đầu làm mát theo bài sốc nhiệt, gọi phòng khám ngay rồi đi, kể cả khi bé có vẻ đã đỡ.
  5. Tránh xa khói: khói thuốc, bếp than, nhang, nhang muỗi, đốt vàng mã hay đốt rác.
  6. Gọi phòng khám, kể bé ho từ bao giờ, lúc nào, mỗi cơn bao lâu. Quay video cơn ho chỉ khi bé vẫn thở bình thường; bé thở khó thì đi ngay, không dừng lại để quay.

Ho thì bé vẫn hít vào được; nghẹn thì gần như không thở được. Bé không hít vào được hoặc lợi tím thì coi là nghẹn và đi thú y ngay. Bé khịt mạnh qua mũi khoảng 30–60 giây rồi tự hết thường là hắt hơi ngược, không phải ho. Gọi bác sĩ nếu bé bỗng dưng bị hoặc bị thường xuyên; ngất hoặc gục sau cơn thì đi thú y ngay. Chó mặt ngắn (Pug, Bulldog) thở khò khè, ngáy to có thể do hội chứng đường thở riêng: xem chó mặt ngắn thở khò khè, ngáy to.

Ở nhà mỗi ngày

  • Dùng yếm (dây đai ngực) thay vòng cổ.
  • Bé thừa cân thì giảm cân theo hướng dẫn của bác sĩ; với bệnh này, giảm cân là việc then chốt.
  • Không hút thuốc trong nhà; khói bám trên quần áo, tóc cũng có thể làm bé ho.
  • Dắt đi lúc trời mát, không cho chạy nhảy quá sức, bớt những lúc bé quá mừng hay căng thẳng.

Những việc không được làm

  • Không cho uống thuốc ho, thuốc cảm của người, kể cả paracetamol. Thuốc cảm phối hợp có thể chứa chất thông mũi; chó uống phải nhiều có thể bị tăng huyết áp nguy hiểm. Bé đã lỡ uống: đi cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.
  • Không tự cho uống thuốc còn thừa, kể cả kháng sinh của lần trước. Kháng sinh không chữa được xẹp khí quản.
  • Không xoa dầu gió, cao xoa, dầu nóng lên cổ, ngực, mũi, không cạo gió: long não thấm qua da và có thể gây ngộ độc. Lỡ xoa rồi thì gọi thú y ngay.
  • Không xông hơi, xông lá: nóng ẩm làm cơn ho nặng hơn. Không bôi, đắp hay cho uống gì khi chưa hỏi bác sĩ, kể cả bài thuốc ho truyền miệng. Bé đang ho dữ hoặc thở khó thì không ép uống, ép ăn.
  • Không đeo rọ mõm khi bé đang ho dữ hoặc thở khó. Bé hoảng có thể cắn cả người quen: giữ nhẹ bằng khăn quanh thân, không trùm đầu; dừng lại nếu bạn có nguy cơ bị cắn.

Đi thú y ngay khi…

Đi thú y ngay, gọi phòng khám trên đường đi, nếu bé

  • Thở rất khó, gắng sức, nằm duỗi người ra để thở.
  • Tiếng rít khi hít vào mới có hoặc to hơn thường ngày; thở há miệng hay thở nhanh mà nằm yên vài phút ở chỗ mát vẫn không dịu.
  • Lợi (nướu) hoặc lưỡi tím, xám hay trắng.
  • Ngất hoặc gục, kể cả khi bé đã tỉnh lại.
  • Nôn khan liên tục mà không ra gì, bụng chướng.
  • Cơn ho hay hơi thở mỗi lúc một nặng.

Trên đường đi: giữ bé yên và mát, tháo vòng cổ, không đeo rọ mõm, không trùm kín lồng. Nếu được, đi ô tô đã bật điều hòa sẵn, tránh chở xe máy giữa trưa nắng; một người lái, một người giữ bé.

Ở phòng khám, bác sĩ có thể làm xét nghiệm máu, chụp X-quang, siêu âm tim để loại trừ bệnh khác; X-quang thường chưa chắc thấy được xẹp khí quản, có khi cần chụp X-quang động hoặc nội soi. Ca nặng có thể cần đặt stent trong khí quản.

Câu hỏi thường gặp

Xẹp khí quản có chữa khỏi không?

Không chữa dứt được, và bệnh thường nặng dần. Khoảng 70% chó điều trị nội khoa (thuốc kèm giảm cân, tránh khói) có cải thiện ít nhiều, nhất là ca nhẹ. Bé thường phải dùng thuốc lâu dài, kể cả sau khi đặt stent.

Chó ho khàn kéo dài có phải lúc nào cũng là xẹp khí quản?

Không. Chó nhỏ ho còn có thể do bệnh tim, bệnh phổi, ho cũi chó hay bệnh khác, và một bé có thể vừa xẹp khí quản vừa có bệnh tim. Chỉ bác sĩ khám mới phân biệt được. Xem thêm các bài trong cẩm nang sức khỏe chó mèo.

Danh bạ Chăm Sóc Thú Cưng

Tìm phòng khám thú y gần bạn

Chọn thành phố để xem các cơ sở đã được xác minh thông tin (địa chỉ, giờ mở cửa, cách liên hệ).

Nơi nhận ca đêm theo thành phố: Hà Nội · TP. Hồ Chí Minh · Đà Nẵng · Hải Phòng · Huế · Cần Thơ. Luôn gọi trước để biết có bác sĩ trực.

Biên soạn: đội ngũ Chăm Sóc Thú Cưng · nguồn ghi trong bài · cách chúng tôi viết

Đọc tiếp

Xem cả chủ đề bệnh thường gặp →