Chó hay nuốt tất, xương, lõi ngô (bắp); mèo hay nuốt dây, chỉ, dây buộc tóc. Vật nào phải đi ngay, dấu hiệu tắc ruột và những mẹo nên bỏ.
Đi cấp cứu ngay, gọi trên đường nếu bé nuốt pin, dây hoặc chỉ. Gọi phòng khám ngay, kể cả ban đêm nếu thấy bé nuốt kim hay vật sắc, nhiều viên nam châm (hoặc nam châm kèm đồ kim loại), hay một vật to như tất, đồ chơi. Bé nôn nhiều lần, bỏ ăn, lừ đừ, đau bụng thì đi luôn. Thú y nhận ca đêm: Hà Nội · TP. Hồ Chí Minh · Đà Nẵng · Hải Phòng · Huế. Bé đang khó thở, cào mặt, lưỡi tím: xem ngay bài sơ cứu chó mèo bị hóc nghẹn.
Bé nôn mà bạn không nghi bé nuốt gì, xem bài chó mèo nôn, tiêu chảy: khi nào cần đi khám.
Vật nào phải gọi ngay, kể cả khi bé vẫn bình thường?
- Dây, chỉ, len, ruy băng, dây buộc tóc, cước câu. Mèo hay nuốt loại này hơn chó. Một đầu sợi thường mắc ở gốc lưỡi hoặc dạ dày, đầu kia theo ruột đi tiếp, làm ruột xếp nếp lại và có thể cứa vào thành ruột. Nuốt dây, chỉ: đi cấp cứu ngay.
- Kim khâu, thủy tinh, vật sắc. Những vật này có thể làm rách ruột. Nếu thấy mất cả cuộn chỉ lẫn cây kim, hãy nói rõ với bác sĩ.
- Pin. Pin bị cắn thủng hoặc nuốt vào có thể rò chất ăn mòn, làm bỏng miệng và các mô khác; pin cúc áo, pin lithium còn gây bỏng do dòng điện. Vết loét trong miệng có khi vài giờ sau mới thấy. Nuốt pin: đi cấp cứu ngay.
- Nam châm, nhất là từ hai viên trở lên hoặc kèm vật kim loại. Các ca được báo cáo ở chó cho thấy nam châm có thể hút nhau qua thành ruột, kẹp mô ở giữa và gây nguy cơ thủng ruột.
Tất, đồ lót, đồ chơi cao su, bóng, xương, đá, lõi ngô, hạt xoài, hạt đào cũng cần gọi thú y ngay. Xương đã nấu và các món khác trong bếp có ở bảng thức ăn của người nguy hiểm cho chó mèo.
Dấu hiệu tắc ruột trông ra sao?
Hay gặp: nôn, bỏ ăn, lừ đừ, đau bụng, khó đi ngoài. Ở mèo, dấu hiệu có thể kín đáo hơn, có khi bé chỉ trốn đi hoặc im lặng bất thường. Tắc ruột là ca cấp cứu: chờ càng lâu, ruột càng dễ tổn thương.
| Bạn thấy gì | Làm gì |
|---|---|
| Bé nuốt tất, đồ chơi, xương… nhưng vẫn ăn, chơi, đi ngoài bình thường | Gọi phòng khám ngay. Nếu được dặn theo dõi ở nhà, hỏi rõ bao lâu và khi nào phải quay lại. Bé nôn, bỏ ăn, lừ đừ, đau bụng hay không đi ngoài thì đi ngay. |
| Bé nuốt pin, dây hoặc chỉ | Đi cấp cứu ngay, kể cả ban đêm và khi bé chưa có dấu hiệu gì. Gọi trên đường đi. |
| Bé nuốt kim, vật sắc, nhiều viên nam châm hoặc nam châm kèm đồ kim loại | Gọi phòng khám ngay, kể cả ban đêm, không chờ dấu hiệu. Bác sĩ bảo đến thì đi luôn. |
| Nôn nhiều lần, bỏ ăn, lừ đừ, đau khi sờ vào bụng, bụng chướng, rặn mà không đi ngoài được. Chó chúi phần trước xuống, mông nâng cao (tư thế "cầu nguyện"), thường là do đau bụng | Đi cấp cứu ngay. |
| Mèo rặn trong khay mà không ra nước tiểu, chỉ vài giọt hoặc có máu, nhất là mèo đực | Có thể là tắc tiểu. Đi cấp cứu ngay. Xem bài mèo đực tắc tiểu. |
| Chó cố nôn mà không ra gì, bồn chồn, không chịu nằm, bụng chướng lên | Có thể là giãn xoắn dạ dày. Đi cấp cứu ngay, ngày hay đêm. |
| Chảy dãi, ọe, cố nuốt nhiều lần, thức ăn vừa nuốt đã trớ ra | Vật có thể mắc ở thực quản (hay gặp với xương). Đi cấp cứu ngay. |
| Mèo nôn ra búi lông rồi vẫn ăn và chơi bình thường | Xem bài mèo nôn búi lông; gọi phòng khám nếu lặp lại. Búi lông cũng có thể gây tắc ruột. |
Nguồn / độ chính xác: tổng hợp từ PDSA, Animal Trust, Cẩm nang Thú y Merck, AKC và Pet Poison Helpline (cuối bài). Bảng chỉ để tham khảo, bạn vẫn cần gọi bác sĩ.
Làm gì trong 5 phút đầu?
- Gọi phòng khám thú y ngay. Nói bé là chó hay mèo, cân nặng, bé nuốt gì, cỡ nào, mấy cái (số lượng quan trọng với nam châm), lúc nào, bé đang ra sao. Chỉ nghi vì thấy đồ trong nhà biến mất cũng cứ nói.
- Thấy sợi dây ở miệng hoặc hậu môn thì để nguyên. Không kéo, kể cả khi sợi trông rất ngắn.
- Cất phần còn lại. Trong lúc bạn gọi, nhờ người nhà nhặt đồ chơi còn sót, vỏ pin, bao bì, cuộn chỉ ra xa tầm với của bé, giữ lại để mang theo hoặc chụp ảnh.
- Không tự cho bé uống thuốc hay dùng mẹo để "đẩy" vật ra. Hỏi bác sĩ xem có được cho bé ăn, uống không.
- Đi luôn khi bác sĩ bảo đến hoặc khi bé thuộc nhóm phải đi ngay ở bảng trên. Mang theo vật mẫu hoặc ảnh.
Ở phòng khám, bác sĩ thường chụp X-quang hoặc siêu âm; có vật lấy ra bằng nội soi, có ca phải mổ, có ca chỉ cần nằm theo dõi.
Những việc không được làm
- Không kéo sợi dây, chỉ, cước thòi ra ở miệng hay hậu môn. Sợi có thể đang mắc trong ruột, kéo ra có thể làm rách ruột. Để nguyên và đưa bé đi.
- Không tự gây nôn, không dùng nước muối, không móc họng. Chỉ gây nôn khi bác sĩ thú y dặn qua điện thoại. Nuốt pin thì không được gây nôn vì chất ăn mòn làm thực quản tổn thương thêm; với kim, xương hay dây chỉ cũng để bác sĩ quyết định. Mèo không có cách gây nôn an toàn tại nhà. Nước muối có thể làm muối trong máu tăng cao, gây co giật.
- Không tự cho ăn, uống hay cho bất cứ thuốc gì để "đẩy" vật ra khi bác sĩ chưa dặn. Không có mẹo tại nhà nào chữa được tắc ruột.
- Không chờ vài ngày xem vật có tự ra không. Tắc ruột thật sự hiếm khi tự khỏi, và càng chờ càng nặng. Nếu ruột bị thủng, bé có thể nguy kịch rất nhanh, nên đừng đếm ngày ở nhà.
