Mèo vừa có kết quả test FeLV hoặc FIV dương tính, hoặc bạn sắp nhận nuôi một bé như vậy? Hai virus này lây khác nhau, nên cách sống chung và lịch test lại cũng khác nhau. Dưới đây là từng bước và những dấu hiệu phải đưa bé đi khám ngay.
FeLV và FIV khác nhau thế nào?
FeLV gây bệnh bạch cầu ở mèo, FIV gây suy giảm miễn dịch ở mèo. Khác nhau nhất là cách lây. Lịch tiêm đầy đủ cho mèo có ở bài lịch tiêm phòng cho chó mèo.
| Câu hỏi | FeLV (bạch cầu mèo) | FIV (suy giảm miễn dịch mèo) |
|---|---|---|
| Lây thế nào | Nước bọt khi liếm lông cho nhau, chung bát, khay cát; vết cắn; mèo mẹ truyền cho con | Chủ yếu qua vết cắn khi đánh nhau; liếm lông, chung bát ít khi lây; mẹ sang con hiếm gặp |
| Mèo nào dễ nhiễm | Mèo con, mèo sống chung mèo nhiễm hoặc chưa rõ tình trạng, mèo ra ngoài không ai trông | Mèo đực chưa triệt sản (thiến) hay ra ngoài, nhất là bé hay đánh nhau |
| Vắc xin | Có, chỉ tiêm cho mèo âm tính; không bảo vệ 100% | Không có ở châu Âu, Bắc Mỹ; ở Việt Nam chưa rõ |
| Sống chung với mèo âm tính | Nên tách riêng; không dùng chung bát và khay cát | Rủi ro thấp nếu các bé không đánh nhau; tách riêng nếu có thể cắn nhau lúc không ai trông |
Nguồn: Cornell Feline Health Center, ABCD, WSAVA 2024 (xem danh sách cuối bài).
Test nhanh ở phòng khám nói được gì, và khi nào phải test lại?
Test nhanh lấy mẫu máu, làm ngay tại phòng khám; nên gọi hỏi trước nơi đó có sẵn bộ test không. Một lần test chưa phải kết luận cuối cùng.
Âm tính nhưng mới tiếp xúc. Cơ thể cần 2–6 tháng mới có đủ kháng thể FIV để test phát hiện, nên test lại sau ít nhất 60 ngày. Với FeLV, test lại sau khoảng 6 tuần, nhất là khi vừa đón mèo mới (các hướng dẫn nêu mốc 3–6 tuần).
Mèo con dương tính FIV. Test FIV tìm kháng thể, mà mèo con nhận kháng thể từ sữa mẹ. Bé cần test lại từ khoảng 16 tuần tuổi, cách nhau khoảng 2 tháng; còn dương tính sau 6 tháng tuổi thì gần như chắc chắn bé nhiễm. Mèo từng tiêm vắc xin FIV ở nước ngoài cũng có thể dương tính.
Mèo lớn dương tính FeLV. Nên làm xét nghiệm xác nhận, và phần lớn ca nên test lại sau 6–12 tuần để biết virus đang hoạt động hay đã lặng xuống. Nếu phòng khám chỉ có test nhanh, hỏi có gửi mẫu đi xét nghiệm xác nhận được không; nếu không, hẹn test lại. Có mèo tự loại được virus, có mèo mang virus âm thầm và hiếm khi ốm, có mèo nhiễm tiến triển, thải virus và dễ ốm; mèo con dễ rơi vào nhóm này nhất.
Nhà có nhiều mèo: sống chung được không?
Trước hết, cho tất cả mèo còn lại trong nhà đi test. Sau đó cách sắp xếp tùy virus.
FIV: nhà yên ổn, các bé không đánh nhau thì nguy cơ lây thấp; trong một nghiên cứu, mèo FIV sống chung, liếm lông, chung bát với mèo âm tính mà không có ca lây nào (ABCD). Tách riêng vẫn là lý tưởng, và nên tách hẳn nếu có lý do lo các bé cắn nhau lúc không ai trông. Đừng đón thêm mèo mới, vì mèo lạ dễ làm các bé đánh nhau.
FeLV: nên tách hẳn mèo dương tính khỏi mèo âm tính, không dùng chung bát, khay cát. Nếu không thể tách, tiêm vắc xin FeLV cho các bé âm tính, dù vắc xin không bảo vệ trọn vẹn khi các bé ở sát nhau hằng ngày.
| Đồ dùng | Cách làm | Vì sao |
|---|---|---|
| Bát ăn, bát nước | Mỗi bé một bộ riêng, rửa bằng xà phòng | FeLV lây qua nước bọt; xà phòng làm virus mất hoạt tính |
| Khay cát | Khay riêng, đặt ở phòng của bé dương tính FeLV | FeLV có trong phân và nước tiểu; ở nơi ẩm, virus còn lây được đến 48 giờ |
| Đệm nằm, đồ chơi, sàn | Giặt, phơi khô; trước khi đón mèo mới, sát khuẩn hoặc thay đồ, hút bụi, lau sàn | Virus yếu khi khô, gặp nhiệt hoặc chất sát khuẩn |
| Tay người | Rửa tay sau khi chăm bé dương tính | Vệ sinh chung; lây qua tay người ít khả năng xảy ra |
Nguồn: ABCD, Cornell Feline Health Center. Không có tỷ lệ pha chất tẩy ở đây: hỏi bác sĩ loại dung dịch an toàn cho mèo.
Chăm sóc mèo dương tính hằng ngày thế nào?
Mèo FIV có thể yếu đi sau những đợt bệnh nặng, hoặc khi sốt kéo dài và sụt cân. Vì thế mọi việc dưới đây nhằm phát hiện và chữa sớm bệnh nhỏ, trước khi thành bệnh nặng.
- Nuôi trong nhà, không thả ra ngoài. Bé tránh được mầm bệnh bên ngoài và không lây cho mèo khác. Ở chung cư, ban công nên có lưới. Đừng đem bé cho người khác khi chưa nói rõ kết quả test.
- Triệt sản. Mèo đã triệt sản ít đi lang thang và ít đánh nhau hơn.
- Khám ít nhất 6 tháng một lần. Với mèo FIV, làm thêm xét nghiệm máu tổng quát, sinh hóa máu và nước tiểu mỗi năm.
- Không cho ăn đồ sống. Tránh thịt sống, trứng sống, sữa chưa tiệt trùng vì nguy cơ nhiễm khuẩn từ thức ăn.
- Để ý mỗi ngày. Cân bé định kỳ, xem ăn uống, khay cát, miệng, mắt, tính tình. Thấy khác thường, đưa bé đi khám trong ngày.
- Không tự mua thuốc. Đừng mua thuốc "tăng đề kháng", kháng sinh, thuốc hay thuốc nhỏ mắt của người cho bé theo lời mách trên mạng; bác sĩ khám rồi mới chọn cách chữa.
- Bớt căng thẳng. Với mèo FeLV thể lặng, giảm căng thẳng giúp miễn dịch không bị yếu thêm.
- Vẫn tiêm phòng các bệnh khác. Bác sĩ chọn loại vắc xin và lịch nhắc theo từng bé. Mèo FIV giai đoạn nặng hay bị nhiễm trùng hô hấp trên tái đi tái lại, nên đừng bỏ các mũi phòng cúm mèo.
Quy định Tiêm phòng dại cho chó, mèo là bắt buộc theo Thông tư 07/2016/TT-BNNPTNT (Phụ lục 07); mèo dương tính FeLV, FIV cũng vậy. Không tiêm có thể bị phạt 1.000.000–2.000.000 đ theo Nghị định 204/2026/NĐ-CP (Điều 8 khoản 2 điểm a, hiệu lực từ 01/8/2026). Chi tiết ở bài bệnh dại ở chó mèo và tiêm phòng dại.
Vắc xin FeLV và FIV: tiêm được không?
Vắc xin FeLV. Ở nơi bệnh liên quan đến FeLV còn phổ biến, nên coi vắc xin FeLV là mũi cốt lõi cho mèo dưới 1 tuổi và cho mèo lớn hay ra ngoài hoặc sống chung với mèo hay ra ngoài (WSAVA 2024). Chỉ tiêm cho mèo đã test âm tính; tiêm cho mèo đã nhiễm không có lợi gì. Lịch cơ bản là 2 mũi cách nhau 3–4 tuần, nhắc lại 1 năm sau. Vắc xin không bảo vệ 100% và không làm test FeLV dương tính giả. Gọi hỏi trước phòng khám có sẵn vắc xin FeLV không. Giá các mũi cơ bản có ở bảng giá tiêm phòng tham khảo.
Không có vắc xin FIV để chọn. Vắc xin FIV không còn bán ở Bắc Mỹ từ khoảng năm 2016–2017, chưa từng được cấp phép ở châu Âu, và ở Việt Nam chưa có thông tin chính thức. Cách bảo vệ hiệu quả nhất là không để mèo ra ngoài mà không ai trông.
