Thú già

Viêm khớp ở chó mèo già: dấu hiệu dễ bỏ sót và cách chăm ở nhà

Tìm phòng khám thú y theo khu vực

Tóm tắt 30 giây

  • Hơn 60% mèo từ 6 tuổi trở lên có thoái hóa ở ít nhất một khớp
  • Không để bé thừa cân là cách giúp khớp đỡ đau rõ nhất ở nhà.
  • Bé kéo lê chân, không đứng dậy được, hoặc nuốt phải thuốc của người: đi thú y ngay.
Xem đầy đủ

Chó mèo già bị cứng chân mỗi lần ngủ dậy, ngại nhảy, ngại leo cầu thang, ngủ nhiều hơn hoặc chải lông kém thì nên đặt lịch khám. Viêm khớp không chữa khỏi hẳn, nhưng nếu được điều trị sớm, bé vẫn có thể sống thoải mái nhiều năm. Chỉ dùng thuốc giảm đau do bác sĩ thú y kê cho chính bé. Không bao giờ cho bé uống thuốc giảm đau của người. Ở nhà, đừng để bé thừa cân, cho vận động nhẹ mỗi ngày và sắp xếp lại nhà để bé đỡ phải nhảy, cúi, trượt.

  1. Hơn 60% mèo từ 6 tuổi trở lên có thoái hóa ở ít nhất một khớp. Mèo giấu đau rất giỏi, nên dấu hiệu thường là ngại nhảy, khó vào khay, lông xơ rối.
  2. Không để bé thừa cân là cách giúp khớp đỡ đau rõ nhất ở nhà.
  3. Bé kéo lê chân, không đứng dậy được, hoặc nuốt phải thuốc của người: đi thú y ngay.

Biên soạn: đội ngũ Chăm Sóc Thú Cưng · cập nhật · 12 phút đọc · cách chúng tôi viết

Chú chó già lông đen nằm gục đầu trên tấm đệm sáng màu, nhìn thẳng vào ống kính.
Ảnh: Linsenhejhej, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.
Trong bài viết
  1. Vì sao viêm khớp ở chó mèo già hay bị bỏ sót?
  2. Dấu hiệu viêm khớp ở mèo và ở chó
  3. Khi nào đặt lịch khám, khi nào phải đi ngay?
  4. Bác sĩ khám và điều trị viêm khớp thế nào?
  5. Sắp xếp nhà cửa thế nào cho chó mèo bị viêm khớp?
  6. Cân nặng và vận động giúp khớp thế nào?
  7. Ví dụ: bé Tiêu, 13 tuổi, không nhảy lên giường nữa
  8. Khi viêm khớp đã nặng thì sao?
  9. Câu hỏi thường gặp

Viêm khớp hay gặp ở chó mèo lớn tuổi nhưng dễ bị bỏ qua vì chủ nghĩ “già rồi nên lười”. Dưới đây là dấu hiệu cần để ý, lúc nào đi khám và cách sắp xếp nhà cho bé đỡ đau.

Vì sao viêm khớp ở chó mèo già hay bị bỏ sót?

Viêm khớp (thoái hóa khớp) là khi sụn khớp mòn dần và khớp biến dạng, làm bé đau và cứng khớp. Bệnh nặng dần theo thời gian.

Ở mèo, bệnh phổ biến hơn nhiều người nghĩ: một nghiên cứu thấy khoảng 90% mèo trên 12 tuổi có dấu hiệu thoái hóa khớp trên phim X-quang. Mèo giấu đau giỏi và không được dắt đi dạo như chó, nên chủ khó nhận ra bé đi lại kém.

Chó cũng hay bị, nhất là khi bé đã già, thừa cân, từng bị chấn thương khớp hoặc bị loạn sản khớp. Một số giống dễ bị hơn do di truyền. Khi bé vào tuổi già, khám định kỳ giúp bác sĩ phát hiện bệnh sớm hơn. Xem thêm bài chó mèo già: khám định kỳ.

Dấu hiệu viêm khớp ở mèo và ở chó

Dấu hiệu đến từ từ, nên hãy so bé bây giờ với bé vài tháng hay vài năm trước.

Dấu hiệu viêm khớp hay gặp
Dấu hiệu về Ở mèo Ở chó
Đi lại, cứng chân Cứng ngay lúc mới nằm dậy, đi một lúc thì đỡ. Hiếm khi đi khập khiễng (đi cà nhắc) Cứng chân lúc mới nằm dậy hoặc sau khi đi dạo; đi khập khiễng
Nhảy, leo Ngập ngừng hoặc không chịu nhảy lên, nhảy xuống; khó leo cầu thang Ngại nhảy lên ghế, lên xe, ngại leo cầu thang
Đi vệ sinh Khó bước vào khay cát, có khi tè hoặc ị ra ngoài khay Khó ngồi xuống, khó đứng dậy
Lông, móng Lông xơ, bết, nhất là giữa lưng và đuôi vì khó chải; móng dài vì ít cào Lông ố màu nước dãi quanh khớp đau vì hay liếm
Tính tình, giấc ngủ Ngủ nhiều hơn, cáu hơn, tránh bị vuốt ve, gừ khi chạm vào; trốn nhiều; bồn chồn ban đêm Trầm hơn, ít chơi, dễ cáu, ngủ nhiều, đi dạo chậm hơn
Cơ, khớp Sụt cân, teo cơ Cơ đùi sau teo, hông trông nhỏ đi; khớp to hoặc sưng

Các dấu hiệu này cũng có thể do bệnh khác, nên cần bác sĩ khám. Cách nhận ra cơn đau nói chung (nét mặt, dáng ngồi, tiếng kêu) có trong bài chó mèo bị đau: dấu hiệu dễ bỏ sót.

Nếu chó bỗng đi khập khiễng một chân sau một lần chạy nhảy, nguyên nhân thường không phải viêm khớp tuổi già. Bài chó đi khập khiễng chân sau giúp bạn phân biệt theo tuổi, giống và việc bé đau đột ngột hay từ từ.

Khi nào đặt lịch khám, khi nào phải đi ngay?

Đi thú y ngay, kể cả ban đêm, nếu…

  • Bé không chịu đặt một chân xuống và kèm một trong các dấu hiệu: kéo lê chân hoặc không đứng được, chân sưng to nhanh, thấy xương hoặc vết thương hở, sau tai nạn hay ngã từ trên cao, đau dữ dội (kêu khi chạm), hoặc bé lả, thở gấp.
  • Đột nhiên kéo lê hai chân sau, đi loạng choạng, không tự đi tiểu được, hoặc mèo đột ngột liệt chân sau, kêu đau. Xem bài chó mèo bị liệt chân sau.
  • Mèo ra vào khay nhiều lần, rặn mà không tiểu được hoặc chỉ vài giọt, nhất là mèo đực. Không phải do khớp, xem bài mèo đực tắc tiểu.
  • Bé nuốt phải thuốc giảm đau, hạ sốt của người, hoặc bạn lỡ cho bé uống: đi cấp cứu ngay, mang theo vỉ thuốc.
  • Đang dùng thuốc giảm đau mà nôn ra máu, hoặc phân đen kèm lả, đau bụng.

Ngừng thuốc và gọi bác sĩ ngay nếu…

  • Bé đang uống thuốc giảm đau do bác sĩ kê mà nôn, tiêu chảy, phân có máu, ăn kém hẳn, lờ đờ, uống nhiều hoặc tiểu ít hẳn đi, hay lòng trắng mắt, lợi (nướu) ngả vàng.

Đi khám trong ngày nếu…

  • Bé không chịu đặt một chân xuống mà không có dấu hiệu nặng ở trên.
  • Một khớp sưng, nóng, kèm sốt, bỏ ăn hoặc lả.
  • Mèo bỗng đi khập khiễng: hay do chấn thương hoặc áp xe vết cắn.

Đặt lịch khám nếu…

  • Bé có một hay nhiều dấu hiệu trong bảng trên, dù đến từ từ.
  • Bé đang điều trị mà đau quay lại hoặc thuốc có vẻ không còn tác dụng.

Phòng khám thú y 24 giờ theo thành phố: Hà Nội · TP. Hồ Chí Minh · Đà Nẵng · Hải Phòng · Huế. Ở Cần Thơ, xem danh sách phòng khám thú y Cần Thơ. Gọi trước khi đi: “mở cửa 24 giờ” chưa chắc có bác sĩ trực. Các dấu hiệu cấp cứu khác có trong bài chó mèo cần cấp cứu khi nào.

Bác sĩ khám và điều trị viêm khớp thế nào?

Bác sĩ hỏi bạn đã thấy gì, xem bé đi lại và sờ nắn từng khớp. X-quang có khi cần, có khi không. Với mèo, bác sĩ có thể cho thử thuốc giảm đau một thời gian rồi xem bé có đi lại tốt hơn không. Mèo đến phòng khám thường nằm im, nên hãy quay sẵn video bé đi lại, nhảy, leo và vào khay ở nhà cho bác sĩ xem.

Các cách điều trị thường dùng:

  • Thuốc giảm đau, chống viêm do bác sĩ kê. Đây là nhóm thuốc hay dùng, thường uống hằng ngày lâu dài. Trước khi cho dùng lâu dài, bác sĩ thường xét nghiệm máu, có khi cả nước tiểu, để xem gan thận bé có ổn không. Bé đau nhiều thì bác sĩ có thể thêm loại khác. Với mèo, một số nơi đã có mũi tiêm giảm đau mỗi tháng: hỏi bác sĩ.
  • Thực phẩm bổ khớp. Bằng chứng ở mèo còn ít, có bé đỡ, có bé không, và chúng không thay được thuốc. Chỉ dùng loại bác sĩ đồng ý.
  • Bơi trị liệu (cho chó). Vận động trong nước ít dồn lực lên khớp. Đừng tự cho chó già bơi ở sông, hồ hay bể bơi khi chưa hỏi bác sĩ.
  • Phẫu thuật. Chó đau nặng mà thuốc không đỡ có thể được bàn đến mổ khớp, thường ở bệnh viện thú y có bác sĩ chuyên khoa.

Thuốc có thể gây tác dụng phụ, nhất là ở bé có bệnh gan, thận, nên hãy để ý bé ăn uống, đi ngoài thế nào. Khi mới bắt đầu dùng thuốc lâu dài, bác sĩ thường hẹn khám lại sớm, có khi xét nghiệm máu lại: đi đúng ngày hẹn. Sau đó mèo già khám ít nhất 6 tháng một lần (trên 15 tuổi còn khỏe thì 4 tháng một lần), chó già một đến hai lần mỗi năm.

Không tự cho thuốc, không xoa đắp.

  • Không cho bé uống thuốc giảm đau, hạ sốt của người, kể cả nửa viên: mèo rất nhạy với paracetamol (có cả trong nhiều loại thuốc cảm), ibuprofen dễ gây ngộ độc ở cả chó lẫn mèo. Thuốc của con khác trong nhà cũng có thể không hợp, nhất là thuốc của chó cho mèo.
  • Đừng tự mua thuốc giảm đau hay đi tiêm “cho đỡ đau” ở nhà thuốc, cửa hàng thú y theo lời người bán. Không tự cho thêm thuốc giảm đau nào ngoài thuốc bác sĩ kê.
  • Không xoa dầu nóng, dầu gió, cao xoa, rượu thuốc, không dán miếng dán giảm đau, không cạo gió, không chườm muối rang: chất trong đó thấm qua da, bé lại liếm phải. Lỡ xoa dầu gió, cao xoa cho mèo thì đi cấp cứu ngay, cho chó thì gọi thú y ngay.
  • Không cho uống glucosamine, viên canxi, vitamin D của người, cao xương, thuốc nam hay thuốc xương khớp gia truyền. Đồ “tự nhiên” như nghệ vẫn có thể gây hại hoặc tương tác với thuốc. Không tự nắn, kéo khớp cho bé.

Bé nuốt phải thuốc của người: xem ngay bài chó mèo bị ngộ độc: làm gì đầu tiên.

Sắp xếp nhà cửa thế nào cho chó mèo bị viêm khớp?

Thay đổi trong nhà cho bé viêm khớp
Việc Làm thế nào
Sàn trơn Trải thảm, tấm lót chống trượt hoặc thảm tập yoga ở những lối bé hay đi. Bé yếu cơ dễ trượt chân và khó đứng dậy trên gạch men
Lên chỗ cao Kê dốc, bậc, hộp chắc chắn hoặc ghế thấp để bé lên giường, sofa, bệ cửa sổ mà không phải nhảy
Ban công, cửa sổ Lắp lưới hoặc đóng cửa: bé kém linh hoạt dễ hụt chân khi nhảy
Khay cát Khay thành thấp, hoặc ít nhất một cạnh thấp; đặt trong nhà, ở tầng bé hay nằm
Bát ăn, bát nước Đặt ở chỗ bé không phải nhảy lên mới tới; kê bát cao lên một chút giúp bé đỡ cúi
Chỗ nằm Đệm dày, êm, dễ bước vào, ở chỗ yên tĩnh, không có gió lùa. Đệm (nệm) cao su non đỡ khớp tốt. Mèo nên có vài chỗ nằm dễ tới
Hơi ấm Những ngày lạnh, đệm sưởi dưới chỗ nằm giúp bé dễ chịu hơn. Bé phải tự rời được chỗ ấm; không đặt túi chườm nóng trực tiếp dưới bé. Ở miền Nam nóng quanh năm, bé thường không cần
Lông, móng Chải nhẹ những chỗ bé không với tới (lưng, đuôi); cắt móng thường xuyên vì bé ít cào
Bế mèo Chỉ bế khi thật cần, đỡ cả ngực lẫn chân sau, giữ lưng thẳng; bé gừ hoặc giãy thì nhẹ nhàng đặt xuống

Cân nặng và vận động giúp khớp thế nào?

Mỗi kg thừa là thêm sức nặng đè lên khớp đang đau. Bác sĩ có thể đề nghị khẩu phần ít năng lượng hơn. Mèo phải giảm cân thật từ từ, khoảng 1–2% cân nặng mỗi tuần, theo hướng dẫn của bác sĩ: bắt mèo nhịn đói có thể gây gan nhiễm mỡ. Xem bài chó mèo béo phì: kiểm tra và giảm cân.

  • Chó: dắt đi dạo ngắn, đều đặn mỗi ngày, trừ khi bác sĩ dặn khác. Đừng đột ngột cho đi xa hơn hẳn, bé có thể đau hơn. Hạn chế cho bé nhảy, đuổi bóng, dừng đột ngột hay chạy trên đường gồ ghề. Trời nóng thì đi sáng sớm hoặc chiều tối.
  • Mèo: mỗi ngày dành ít phút rủ bé đi lại, chơi nhẹ ở mặt sàn. Mèo nằm một chỗ suốt ngày dễ cứng khớp hơn.

Ví dụ: bé Tiêu, 13 tuổi, không nhảy lên giường nữa

Tiêu là mèo ta 13 tuổi, nặng 5,2 kg, sống ở nhà phố ba tầng tại Bình Thạnh, TP.HCM. Vài tháng nay chủ thấy Tiêu không nhảy lên giường ngủ cùng nữa, lông lưng xơ rối, có hai lần tè cạnh khay vì khay thành cao. Năm ngoái Tiêu còn hay ngồi trên nóc tủ lạnh.

  • Tuần đầu. Chủ quay video Tiêu đi lại, bước vào khay. Đổi sang khay thành thấp, đặt ở tầng Tiêu hay nằm, kê một chiếc ghế đẩu cạnh giường, trải thảm yoga trên lối ra khay. Đặt lịch khám.
  • Ở phòng khám. Bác sĩ xem video, sờ khớp, cân bé và cho xét nghiệm máu, nước tiểu trước khi kê thuốc giảm đau. Bác sĩ nói Tiêu hơi thừa cân và dặn cách giảm từ từ.
  • Ở nhà. Chủ cho Tiêu uống đúng thuốc bác sĩ kê, không thêm thứ gì khác, ghi lại ngày bé khỏe, ngày bé mệt.
  • Theo dõi. Theo hẹn, chủ đưa Tiêu khám lại sau vài tuần để bác sĩ xem thuốc và xét nghiệm lại. Tiêu đã tự leo ghế đẩu lên giường. Sau đó bé khám định kỳ 6 tháng một lần.

Bé khó đi lại hoặc khó cho vào lồng: ở Hà Nội và TP.HCM có bác sĩ đến khám tại nhà, xem khám thú y tại nhà ở Hà Nội và ở TP. Hồ Chí Minh.

Khi viêm khớp đã nặng thì sao?

Ghi lại ngày bé khỏe, ngày bé mệt như chủ của Tiêu đã làm. Báo bác sĩ nếu bé không còn ăn uống đủ, không vào được khay, hầu như chỉ nằm trốn, hoặc thuốc không còn giúp được. Bác sĩ có thể đổi cách điều trị và cùng bạn cân nhắc chất lượng sống của bé. Bài khi nào nên cho thú cưng ra đi giúp bạn chuẩn bị cho cuộc nói chuyện đó.

Danh bạ Chăm Sóc Thú Cưng

Tìm phòng khám thú y gần bạn

Chọn thành phố để xem các cơ sở đã được xác minh thông tin (địa chỉ, giờ mở cửa, cách liên hệ).

Nơi nhận ca đêm theo thành phố: Hà Nội · TP. Hồ Chí Minh · Đà Nẵng · Hải Phòng · Huế · Cần Thơ. Luôn gọi trước để biết có bác sĩ trực.

Các bài khác về sức khỏe có trong cẩm nang sức khỏe chó mèo.

Câu hỏi thường gặp

Viêm khớp ở chó mèo có chữa khỏi được không?

Không chữa khỏi hẳn và bệnh thường nặng dần, nhưng điều trị đúng giúp nhiều bé sống thoải mái nhiều năm.

Glucosamine, thuốc bổ khớp có giúp không?

Bằng chứng ở mèo còn ít, có bé đỡ, có bé không, và chúng không thay được thuốc giảm đau. Chỉ dùng loại bác sĩ đồng ý, đừng dùng loại của người.

Mèo không đi khập khiễng thì làm sao biết bị viêm khớp?

Để ý bé có ngập ngừng khi nhảy lên hay nhảy xuống, cứng chân lúc mới ngủ dậy, lông lưng và đuôi xơ rối, đi vệ sinh ra ngoài khay, hay cáu khi bị chạm.

Công cụ liên quan: Boss bao nhiêu tuổi người?

Biên soạn: đội ngũ Chăm Sóc Thú Cưng · nguồn ghi trong bài · cách chúng tôi viết

Đọc tiếp

Xem cả chủ đề thú già →